Yakıt krizini yolcu haklarına karşı fırsata çevirdiler

Avrupalı havayolu şirketleri, jet yakıtı fiyatlarında yaşanan krizi gerekçe göstererek İngiltere ve Brüksel nezdinde uzun süredir karşı çıktıkları bir dizi düzenlemenin geri çekilmesi için baskı yapıyor. Bu düzenlemeler arasında yolculara her uçuşta iki ücretsiz kabin bagajı hakkı tanınmasını öngören planlar da bulunuyor.

Sektörün lobi grupları, havayollarının yıllardır karşı çıktığı çeşitli önlemlerin rafa kaldırılması için siyasetçilere çağrıda bulunuyor. Bunlar arasında gündemdeki bagaj hakkı kuralları, çevresel ödemeler ve yolcu tazminat sistemlerinde yapılması planlanan değişiklikler yer alıyor.

Havayolu şirketleri, söz konusu yükümlülüklerin hâlihazırda AB ve İngiltere merkezli taşıyıcıları dezavantajlı duruma düşürdüğünü savunuyor. Sektöre göre jet yakıtı fiyatlarının son haftalarda ikiye katlanması, bu kuralların geri çekilmesini daha da gerekli hale getirdi.

TAZMİNAT ÖDEMEK İSTEMİYORLAR

Wizz Air CEO’su József Váradi, “İran’da savaşı ben başlatmadım. O halde bunun sonuçlarına neden ben katlanmak zorundayım?” ifadelerini kullandı. Váradi, yakıt kıtlığı nedeniyle uçuş yapılamaması halinde havayollarını tazminat ödemeye zorlayan kuralların hükümetler tarafından askıya alınması gerektiğini söyledi. Sektöre getirilen birçok kuralın “siyasi saiklerle” belirlendiğini de ekledi.

EasyJet, ilkbahar aylarında beklenenden daha büyük zarar açıklayacağını duyurmuştu. Almanya merkezli Lufthansa ise yüksek yakıt maliyetleri nedeniyle kârlı olmayacağını belirterek 20 bin uçuşu iptal etti. Virgin Atlantic de kısa süre önce Financial Times’a yaptığı açıklamada bu yıl kâr etmekte zorlanacağını bildirdi.

Üst düzey bir havayolu yöneticisi, “Eşit şartlarda rekabet çağrımızda son derece tutarlı olduk” dedi. Aynı yönetici, “Kriz derinleşti. Bunlar, geçici de olsa bir miktar rahatlama sağlamak için atılabilecek adımlardan bazıları,” ifadelerini kullandı.

BAGAJ HAKKINA KARŞI HAMLE

Gündemdeki en dikkat çekici değişikliklerden biri, Avrupa Parlamentosu’nun yolculara küçük bir eşyanın yanı sıra daha büyük ikinci bir el bagajını da ücretsiz olarak uçağa alma hakkı tanıyıp tanımamayı değerlendirmesi.

British Airways gibi bazı havayolları hâlihazırda bu uygulamaya izin veriyor. Ancak düşük maliyetli taşıyıcılar, bu kuralın bilet fiyatlarını artırmaya zorlayacağını ve uçakların iniş sonrası hızlı şekilde yeniden sefere hazırlanmasına dayanan iş modellerinde sorun yaratacağını savunuyor.

Bir havayolu yöneticisi, “Biz uluslararası alanda rekabet ediyoruz” dedi. ABD ve Kanada’nın benzer tazminat ve bagaj kuralları uygulaması halinde bundan memnun olacağını belirten yönetici, “Ancak o zamana kadar bunlara burada ihtiyacımız yok” ifadelerini kullandı.

AVRUPA DIŞINDAN UCUZ YAKITA ERİŞİM TALEBİ

Sektör ayrıca “tankering” kurallarında da değişiklik istiyor. Bu kurallar, havayollarının bölgeye girmeden önce daha ucuz yakıtla depolarını doldurmasını engelliyor.

Airlines 4 Europe adlı sektör grubunun başkanı Ourania Georgoutsakou, geçen hafta LinkedIn’de yaptığı paylaşımda, “Anti-tankering yükümlülüğünün geçici olarak ve mümkün olan en kısa sürede askıya alınması, havayollarının bu yeni zorlu koşulları yönetirken daha fazla netlik sağlayacaktır,” dedi.

Georgoutsakou, “Bu çatışmanın başlamasının üzerinden 50 günden fazla zaman geçti ve arzın normale dönmesi haftalar alacak. Bu son zorluğu atlatmak için AB kurallarında geçici düzenlemelere ihtiyacımız var” ifadelerini kullandı.

Konuya yakın iki kişiye göre havayolları, iptal edilen uçuşlar için yolcu tazminatı maliyetlerini azaltacak değişiklikler için de lobi yapıyor.

MUAFİYET HAKKI

Havayollarının talep listesinde, havaalanı slotlarına ilişkin kurallarda değişiklik yapılması da bulunuyor. Mevcut kurallar, talep sınırlı olsa bile şirketleri slotlarını kullanmaya zorluyor; aksi halde bu slotları kaybetme riskiyle karşı karşıya kalıyorlar.

İngiltere hükümeti, yakıt kıtlığının uçuşları engellemesi halinde havayollarının “kullan ya da kaybet” kuralından muafiyet için başvurabileceğini açıkladı.

Hükümet açıklamasında, “Bu, havayollarının yalnızca slotlarını korumak için uçuş gerçekleştirme baskısı hissetmek yerine yolcular için aksaklıkları en aza indirmeye odaklanabileceği anlamına geliyor,” denildi.

Brüksel’de ise politika yapıcılar sektörü düzenleyen mevzuatı yeniden yazma konusunda isteksiz. Ancak Portekiz gibi ülkeler, yüksek jet yakıtı fiyatlarının turizm üzerindeki etkisine dair endişelerini dile getirdi.

GEÇİCİ TAVİZLER GÜNDEMDE

Şu ana kadar Avrupalı yetkililer, bölgede 5 milyondan fazla istihdamı destekleyen havacılık sektörüne bazı alanlarda taviz vermeye hazır olduklarını, ancak bunun yalnızca geçici olabileceğini belirtti.

Ulaştırma ve Turizm Komiseri Apostolos Tzitzikostas geçen hafta yaptığı açıklamada, “Havaalanı slotları, anti-tankering, kamu hizmeti yükümlülükleri ve yolcu hakları konusunda esnekliklere izin vereceğiz,” dedi. Tzitzikostas, durumun kötüleşmesi halinde “mevzuatta geçici değişiklikler” yapılabileceğini söyledi.

Ancak Tzitzikostas, krize yanıt olarak insanlara daha az uçmaları yönünde çağrı yapmayacağını belirtti. “Şu aşamada insanların nasıl yaşadığına, çalıştığına ya da seyahat ettiğine müdahale etmeye gerek yok,” ifadelerini kullandı.