Körfez'e düşen Rusya'ya sarıldı

İran’daki savaş tüm hızıyla sürerken petrol fiyatlarının yükselmesi, ABD’de Donald Trump yönetimini harekete geçirdi. Rusya üzerindeki yaptırımların gevşetilmesi sinyallerinin ardından Trump, Rus petrolünün satın alınması üzerindeki kısıtlamaları 30 gün süreyle kaldırdı.

ABD ve İsrail’in İran’a saldırılarıyla başlayan savaş ikinci haftasını geride bırakırken karşılıklı saldırılar sürüyor. İsrail ve ABD, İran’daki hedefleri vururken Tahran yönetimi misilleme saldırılarını sürdürdü. İsrail Lübnan’da Hizbullah’ı hedef almaya devam ederken Irak’ta da çatışmalar büyüdü.

Washington, hâlihazırda gemilere yüklenmiş olan Rus petrolünün yasal olarak satılıp taşınabilmesine 30 gün süreyle izin verdi. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, bu şekilde savaş nedeniyle sarsılan enerji piyasalarını istikrara kavuşturmayı hedeflediklerini söyledi.

HİNDİSTAN’A VERMİŞTİ

Karar, daha önce yalnızca Hindistan’daki rafinerilere tanınan 30 günlük muafiyetin kapsamını genişletiyor. Muafiyet, yalnızca halihazırda petrol yüklü tankerlerle yapılacak sevkiyatlarla sınırlandırılırken yeni ticaret kapsam dışı bırakılıyor.

Washington tarafından yayımlanan lisans metnine göre, 12 Mart veya öncesinde gemilere yüklenmiş Rus ham petrolü ve petrol ürünlerinin teslim edilmesine ve satışına, Washington saatiyle 11 Nisan gece yarısına kadar izin verilecek.

ABD ve İsrail’in saldırılarına karşılık Basra Körfezi’nde karşı adımlar atan İran, Hürmüz Boğazı’nı kapatmıştı. Küresel petrol ve doğalgaz sevkiyatı için kritik olan Hürmüz’ün kapatılmasıyla petrol fiyatları 100 doların üzerine çıkmıştı.

Ortadoğu’daki savaşın tarihin en büyük petrol arz krizine yol açtığını belirten 32 üyeli Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), stratejik rezervlerdeki 400 milyon varil petrolün piyasaya sürülmesi kararı almıştı.

Trump’ın gümrük vergisi tehditleri üzerine Yeni Delhi yönetimi, geçen ay Rusya’dan petrol alımını durdurmuştu. Ancak Washington 5 Mart’ta Hindistan’ın Rusya’dan petrol almasına izin vermişti.

ÇIKARLAR ÖRTÜŞÜYOR

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in özel temsilcisi Kiril Dmitriev, ABD'nin neredeyse bir günlük küresel petrol üretimine denk gelen yaklaşık 100 milyon varil Rus petrolü için kısıtlamaları kaldırdığını belirtti.

“ABD, Rus petrolü olmadan küresel enerji piyasasının istikrarlı olamayacağını anladı” diyen Dmitriev, Rus enerji kaynaklarına kısıtlamaların daha da hafifletilmesinin “kaçınılmaz” olduğunu ifade etti.

Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov da küresel bir petrol kriziyle karşı karşıya olduğunu belirterek “ABD, enerji piyasalarını istikrara kavuşturmak istiyor. Bu bağlamda, çıkarlarımız örtüşüyor” diye konuştu.

AVRUPA’DAN TEPKİ

İngiltere Dışişleri Bakanı Yvette Cooper ise Tahran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapalı tutma kararına ilişkin Rusya ve İran’ın “küresel ekonomiyi gasp etmeye çalışmakla” suçladı. Suudi Arabistan ziyareti sırasında konuşan Cooper, ABD’nin Rusya’ya yaptırımları hafifletme kararını eleştirmekten kaçındı.

Birleşik Krallık Enerji bakanı Michael Shanks ise hükümetin ABD’nin yaptırımları hafifletme kararını terk etmeyeceğini söyledi. Savunma Bakanı John Healey daha önce Moskova ile Tahran’ın İHA teknolojisi ve taktikleri konusunda işbirliği yaptığını iddia etmişti.

Almanya Başbakanı Friedrich Merz de ABD'nin Rus petrolünün satın alınmasına geçici izin vermesini “yanlış karar” olarak nitelendirdi. Çarşamba günkü toplantıda G7 üyesi 6 ülke liderinin karşıt görüşüne rağmen kararın alındığını belirten Merz, “İran savaşı Ukrayna’ya desteğimizden bizi vazgeçirmeyecek” dedi. Merz, “Almanya bu savaşın bir parçası değil ve olmayacak” diye konuştu.

Irak’ta Fransız askeri öldü İtalya güçlerini çekiyor

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin (IKBY) Başkenti Erbil’de askeri üsse gerçekleştirilen saldırıda 1 Fransız askerinin öldürüldüğünü duyurdu. Birkaç Fransız askerin de yaralandığını kaydeden, İHA saldırısını “kabul edilemez” olarak niteledi. Fransız güçlerinin Irak’ta sadece IŞİD’le mücadele için bulunduğunu belirten Macron, “İran’daki savaş bu tür saldırıları haklı çıkaramaz” dedi.

İtalyan yetkililer de perşembe gecesi Erbil'de NATO personelini ağırlayan askeri üslerine bir hava saldırısı düzenlendiğini, olayda herhangi bir can kaybı veya yaralanma yaşanmadığını açıkladı. İtalya Savunma Bakanı Guido Crosetto, üsteki askerleri çekmeye başladıklarını kaydetti.

ABD yakıt ikmal uçağı düştü

ABD ordusu, Irak'ın batısında bir hava yakıt ikmal uçağının düştüğünü açıkladı. Amerikan Merkez Komutanlığı (CENTCOM), KC-135 tipi uçağın "dost hava sahasında" düştüğünü, olayın "düşman veya dost ateşi nedeniyle meydana gelmediğini" bildirdi. Kazada 4 Amerikan askerinin yaşamını yitirdiği kaydedildi. Açıklamada kazaya “bir başka hava aracının da dahil olduğu” belirtilirken uzmanlar, kazanın yakıt ikmali sırasında bir çarpışmadan kaynaklı olabileceğini belirtiyor.

Fransa ve İtalya’dan Hürmüz diplomasisi

Küresel enerji trafiğinin merkezindeki Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklık, ekonomik baskının arttığı Avrupa’yı harekete geçirdi. Financial Times’ın haberine göre Fransa ve İtalya, Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçiş sağlamak için İran’la görüşmelere başladı. FT’ye konuşan yetkililere göre İran’ın müzakerelere ne kadar istekli olduğu belirsizliğini korurken Avrupa başkentleri, Tahran’la “yoklama” niteliğinde görüşmelere başladı. Elysee Sarayı’ndan bir yetkili, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un geçen hafta İranlı mevkidaşı Mesud Pezeşkiyan’la yaptığı görüşmeye dikkat çekti.

Tahran’da yürüyüşe saldırı

İran'ın başkenti Tahran'da düzenlenen “Dünya Kudüs Günü” yürüyüşü sırasında İsrail saldırısı sonucu meydana gelen patlamada bir kişi hayatını kaybetti. On binlerce kişinin katıldığı yürüyüşte ABD, İsrail ve İngiltere karşıtı sloganlar atıldı. Yürüyüşte AA muhaberinin sorularını yanıtlayan İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise petrol fiyatlarının artmaya devam etmesinin muhtemel olduğunu, bunun sorumlusuunn ABD ve İsrail olduğunu söyledi.