COP31 Antalya: Depozito İade Sistemiyle Atık Değil, Gelecek Biriktirelim!

Ulvi Taşkın yazdı...

COP31 Antalya: Depozito İade Sistemiyle Atık Değil, Gelecek Biriktirelim!
16 Kasım 2026 - 16:11

Türkiye yolun başında, Avrupa deneyimlerini paylaşıyor. Ortak hedef ise daha temiz şehirler, daha az atık ve daha güçlü bir döngüsel ekonomi.

Antalya’da COP31 kapsamında gündeme gelen önemli konulardan biri, depozito iade sistemlerinin çevresel etkileri ve geleceği oldu.

“Depozito Sisteminin Çevresel Etkilere Faydaları” başlıklı oturum, Türkiye’nin bu alandaki çalışmalarını Avrupa deneyimleriyle birlikte değerlendirmek açısından önemli mesajlar taşıdı.

Oturumun moderatörlüğünü Avrupa Cam Geri Dönüşümcüleri Federasyonu (FERVER) Başkan Yardımcısı Mustafa Ürgen üstlendi.

Konuşmacılar arasında Avrupa Depozito İade Sistemleri Derneği (EDRSA) Başkanı Marián Áč ve Türkiye Çevre Ajansı Başkanı Nurullah Öztürk yer aldı.

Türkiye yolun başında ama hedef büyük

Türkiye Çevre Ajansı Başkanı Nurullah Öztürk’ün değerlendirmelerinde öne çıkan mesaj, Türkiye’nin depozito iade sistemi konusunda henüz yolun başında olduğu, ancak çalışmaların hızla ilerlediğiydi.

Bu yaklaşım önemli. Çünkü depozito iade sistemi yalnızca boş bir plastik şişeyi veya içecek kutusunu makineye atıp karşılığında depozito bedelini geri almak değildir.

Bu sistem, tüketim alışkanlıklarımızı değiştiren, ambalaj atıklarını ekonomik değere dönüştüren ve doğal kaynakların korunmasına katkı sağlayan bir çevre politikasıdır.

Türkiye açısından asıl başarı, yalnızca kaç depozito iade makinesi kurulduğuyla değil, piyasaya sürülen ambalajların ne kadarının geri toplandığıyla ölçülmelidir

ldi.

Ancak burada önemli bir ayrım yapılmalı: Bu oran, Avrupa genelindeki ambalaj toplama başarısı olarak değil, oturumda aktarılan çalışmanın ilerleme düzeyi olarak değerlendirilmelidir.

Avrupa ülkelerinin deneyimleri, iyi tasarlanmış depozito sistemlerinin ambalaj toplama oranlarını yükseltebildiğini, geri dönüşüm için daha temiz malzeme sağlayabildiğini ve çevreye terk edilen içecek ambalajlarını azaltabildiğini gösteriyor.

Türkiye de bu deneyimlerden yararlanarak kendi koşullarına uygun, erişilebilir ve denetlenebilir bir sistem geliştirebilir.

Türkiye'de sistem hızla yaygınlaşıyor

COP31 kapsamında 16 Kasım'da düzenlenen oturumda paylaşılan verilere göre Türkiye'nin Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sistemi, yaklaşık 4 milyon kullanıcıya ve 7.500 iade noktasına ulaşmış durumda.

Türkiye Çevre Ajansı'nın önümüzdeki iki yıl için hedefi ise en az 50 bin iade noktası oluşturma.

Belediyeler bu dönüşümün neresinde?

Benim özellikle üzerinde durmak istediğim konu, yerel yönetimlerin sorumluluğudur.

Depozito iade sistemi başarılı olursa sokaklarda, parklarda, sahillerde ve derelerde daha az içecek ambalajı görebiliriz.

Bu aynı zamanda belediyelerin temizlik yükünün azalması, daha az atığın karışık çöpe gitmesi ve geri dönüşüm sektörünün daha kaliteli hammaddeye ulaşması anlamına gelir.

Ancak sistemin başarısı için yalnızca büyük şehir merkezlerine makine yerleştirmek yeterli değildir. 

Mahallelerde, okullarda, üniversitelerde, turizm bölgelerinde ve küçük yerleşimlerde de erişilebilir iade noktaları oluşturulmalıdır.

Vatandaş boş ambalajını kilometrelerce taşımak zorunda kalmamalıdır.

Depozito sistemi bir çevre kültürüdür

Çocuklarımız plastik şişeyi çöp olarak değil, yeniden değerlendirilebilir bir kaynak olarak görmeyi öğrenmelidir.

Her iade edilen ambalaj, doğaya terk edilmesi önlenen potansiyel bir atıktır.

Her geri kazanılan malzeme, yeni hammadde ihtiyacını azaltma fırsatıdır.

Her bilinçli tüketici, döngüsel ekonominin bir parçasıdır.

Fakat unutmayalım: Geri dönüşüm tek başına yeterli değildir. Gereksiz ambalaj tüketimini azaltmak ve yeniden kullanılabilir ambalajları yaygınlaştırmak da çevre politikalarının temel hedefleri arasında olmalıdır.

COP31 sonrasında ne olacak?

Antalya'daki toplantılardan geriye yalnızca konuşmalar, fotoğraflar ve iyi niyet mesajları kalmamalı.

Türkiye'nin depozito iade sistemi için düzenli olarak açıklanacak toplama oranlarına, erişilebilir iade noktalarına, güçlü denetime ve vatandaşların katılımına ihtiyacı var.

Avrupa'nın deneyimi bize önemli bir fırsat sunuyor. Türkiye'nin görevi ise bu deneyimi kendi altyapısı ve ihtiyaçları doğrultusunda somut çevresel kazanımlara dönüştürmek

Bugün Antalya'dan yükselen mesaj açık olmalı:

“Ambalajını doğaya bırakma, depozitonu geri al. Kaynağını koru, geleceğini kazan!”

Denizlerimiz mavi, şehirlerimiz temiz, doğamız nefes alır kalsın.

YORUMLAR

  • 0 Yorum