Çöp Sorunu Değil, Vicdan Sorunu

Her gün aynı yolları kullanıyoruz. Aynı şehirlerde yaşıyor, aynı doğanın havasını soluyoruz. Fakat nedense çevremize baktığımızda gördüğümüz manzara giderek daha da içler acısı bir hâl alıyor.
Şehir içi yollar, şehirlerarası otoyollar, orman kenarları, piknik alanları, tarlaların sınırları, dere yatakları... Her yerde aynı görüntü...
Sigara izmaritleri...
Boş su şişeleri...
Plastik poşetler...
Cam şişeler...
Alüminyum içecek kutuları...
Peçeteler, ambalajlar ve sayısız atık...
Bunlar yalnızca doğayı kirletmiyor. Aynı zamanda geleceğimizi de kirletiyor.
Özellikle yol kenarlarına atılan cam şişeler, yaz aylarında güneş ışınlarını mercek gibi odaklayarak yangın riskini artırabiliyor. Sigara izmaritleri ise her yıl binlerce hektar ormanımızın kül olmasına neden olan en büyük ihmallerden biri olmaya devam ediyor.
Peki sorun gerçekten çöp mü?
Hayır...
Sorun zihniyet.
Laf söz konusu olduğunda hepimiz çevreciyiz. Hepimiz doğa dostuyuz. Evimizin içini tertemiz tutuyoruz. Çocuklarımıza temiz olmayı öğretiyoruz.
Peki neden evimizin kapısından dışarı çıktığımız anda elimizdeki çöpü birkaç metre ilerideki çöp kutusuna değil de yol kenarına fırlatabiliyoruz?
Bu umursamazlık neden?
Geçtiğimiz günlerde İzmir-Ankara karayolunda uzun bir yolculuk yaptım. Yolun sağında ve solunda kilometreler boyunca uzanan pet şişeler, poşetler ve ambalaj atıkları dikkat çekiyordu. Bazı bölgelerde adeta çöplük görüntüsü oluşmuştu.
Daha da ilginç olanı ise kirliliğin en yoğun olduğu noktaların çoğunlukla dinlenme tesislerinden ve akaryakıt istasyonlarından sonraki bölümler olmasıydı.
Yani insanlar çöplerini atabilecekleri onlarca çöp kutusunun bulunduğu yerlerden ayrıldıktan birkaç dakika sonra, atıklarını araç camından dışarı atmayı tercih ediyor.
Bu tablo düşündürücü değil mi?
Son yıllarda çevre konusunda sayısız etkinlik düzenleniyor. Fidan dikme kampanyaları yapılıyor. Çevre haftaları kutlanıyor. Sosyal medyada binlerce paylaşım yapılıyor.
Ancak çoğu zaman bu çalışmalar birkaç güzel fotoğraf ve birkaç haberle sınırlı kalıyor.
Gerçek değişim, fotoğraf karesinde değil; günlük yaşam alışkanlıklarımızda başlar.
Ülkemizde yeni uygulanmaya başlayan Depozito İade Sistemi önemli bir adımdır. Ama ne yazık ki daha sistem tam oturmadan bazı kişiler bunun açıklarını aramaya başladı.
Farklı telefon numaraları ve farklı kimlik bilgileri kullanarak günlük yüzlerce şişe iade edip sistemi kişisel kazanç kapısına çevirmeye çalışanlar ortaya çıktı. Bunun sonucunda geri iade otomatlarının önünde uzun kuyruklar oluşuyor ve gerçekten ihtiyacı olan vatandaşlar mağdur oluyor.
Oysa sistemin amacı para kazanmak değil, doğayı kazanmaktır.
Çevreyi korumak yalnızca belediyelerin, kamu kurumlarının ya da çevre gönüllülerinin görevi değildir.
Bu ülke hepimizin.
Bu yollar hepimizin.
Bu ormanlar hepimizin.
Bu denizler hepimizin.
Daha etkin denetimler elbette gereklidir. Çevreyi kirletenlere caydırıcı cezalar uygulanmalıdır. Ancak hiçbir ceza, insanın kendi vicdanı kadar etkili olamaz.
İşin ilginç tarafı ise şu...
Aynı insan, Avusturya'ya, Almanya'ya, İsviçre'ye ya da başka bir Avrupa ülkesine gittiğinde yere bir izmarit bile atmıyor.
Döndüğünde ise ilk söylediği cümle şu oluyor:
"Oralar ne kadar temiz..."
Peki orada yaşayan insanlar başka bir gezegenden mi geldi?
Hayır.
Onlar da bizim gibi insanlar.
Demek ki mesele imkân değil.
Mesele bilinç.
Mesele eğitim.
Mesele topluma ve yaşadığı ülkeye duyulan saygı.
Temizlik belediyelerin yaptığı bir hizmettir.
Çevreyi kirletmemek ise vatandaşlık görevidir.
İkisini birbirine karıştırdığımız sürece ne kadar çöp toplarsak toplayalım, doğayı koruyamayacağız.
Temiz bir çevre, daha fazla çöp toplamakla değil; daha az çöp üretmek ve ürettiğimiz atığı doğru yere bırakmakla mümkündür. Çocuklarımıza bırakacağımız en büyük miras yalnızca evlerimiz veya mal varlığımız değil; üzerinde gururla yaşayabilecekleri temiz bir vatan olmalıdır.
Çünkü doğa bize ait değildir.
Biz, gelecek nesillerden emanet aldığımız bu güzel ülkenin yalnızca emanetçileriyiz