Batı cephesinde yeni bir şey var: Dünya yol ayrımında

Trump’ın ele geçirmek istediği Grönland’da vücut bulan Batı ittifakındaki yol ayrımı, Davos zirvesinde kendini gösteriyor. İsviçre’nin Davos kentindeki 56’ncı Dünya Ekonomik Forumu (WEF), karşılıklı restleşmelerle 3’üncü gününde sürerken Çin ve Avrupa gibi aktörler, küresel sistemde bir denge arayışında.

Trump’ın uçağı Air Force One, İsviçre’ye gitmek üzere havalandıktan yaklaşık bir saat sonra “küçük bir elektrik sorunu” nedeniyle Washington’a geri döndü. Trump, yedek uçakla gecikmeli olarak İsviçre’ye gitti. Trump'ın gecikmesi nedeniyle Almanya Başbakanı Friedrich Merz ile yapacağı görüşme iptal edildi.

Trump, İsviçre ziyareti öncesi Beyaz Saray’da Grönland’ın yönetimini elde etmeye yönelik açıklamalarını sürdürerek “geri dönüş olmayacağını” savundu. “Grönland şart” ifadesini kullanan Trump, konuyla ilgili planlanmış çok sayıda görüşme yapılacağını belirtirken, NATO’nun dağılması olasılığına ilişkin “NATO’nun bu süreçten memnun olacağını” söyledi. Grönland hedefine ulaşmak için ne kadar ileri gideceğine ilişkin soruya Trump, “Bunu göreceksiniz” yanıtını verdi.

MÜTTEFİKLERE GÖZDAĞI

Trump, Davos’taki konuşmasında ise Avrupa’yı sert sözlerle eleştirirken “Amerika’nın kötüye gitmesinin tüm dünyayı aşağı çekeceğini” söyledi. Konuşmasının başında “kendi başarılarını” öne çıkaran Trump, “1 yıl önce ABD ölü bir ülkeydi ama şu anda dünyadaki tüm ülkeleri geride bıraktık” dedi.

ABD’nin “gezegenin ekonomik motoru” olduğunu iddia eden Trump, “Amerika büyüdüğünde tüm dünya büyür. Tarih gösteriyor ki Amerika kötüye gittiğinde bütün dünya da kötüye gider” ifadelerini kullandı. Avrupa’yı sevdiğini ancak kıtanın “iyi bir noktaya gitmediğini” savunan Trump, “İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra, biz olmasaydık hepiniz Almanca, biraz da Japonca konuşuyor olurdunuz” dedi.

‘VERMEZSENİZ UNUTMAYIZ’

Grönland’a ilişkin “askeri güç kullanmayacağını” iddia eden Trump, adanın ABD tarafından satın alınması yönünde müzakere edilmesi gerektiğini söyledi. “ABD haricinde hiçbir ülkenin Grönland’ı güvende tutamayacağını” savunan Trump, “Biz çok şey veriyoruz ve bunun karşısında çok az şey alıyoruz” diyerek NATO ülkelerini eleştirdi. Trump, “Sadece bir buz parçasını istiyoruz. Tercih sizin. Evet derseniz minnettar kalırız, hayır derseniz unutmayız” ifadelerini kullandı.

KURALSIZLIK DÖNEMİ

Trump’ın Davos’ta yapacağı konuşma öncesi Avrupalı liderler, Avrupa'yı hedef alan gümrük vergisi tehditlerine ve Grönland'ı ilhak etme ısrarına karşı sert açıklamalarda bulunurken Batı ittifakındaki yol ayrımına vurgu yaptı.

Dünyanın “kuralsız bir döneme doğru sürüklendiği” uyarısı yapan Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, “uluslararası hukukun ihlal edildiği” ve “emperyalist hırsların yeniden canlandığı” bir dönemden geçildiğini söyledi. Macron, “Biz zorbalara karşı saygıyı tercih ediyoruz. Vahşet yerine hukukun üstünlüğünü tercih ediyoruz” ifadelerini kullandı.

MİSİLLEME MESAJI

ABD’nin Avrupa’yı kendisine bağımlı kılmayı ve zayıflatmayı hedeflediğini öne süren Macron, Trump’ın tutumuna karşı “ticaret bazukası” olarak nitelendirilen ekonomik misilleme mekanizmasının aktif hale getirilmesi gerektiğini söyledi. Avrupa’nın ekonomik anlamda “daha özerk” olması gerektiğini savunan Macron “Avrupa’da doğrudan yapılan yabancı Çin yatırımlarına ihtiyacımız var” dedi. Öte yandan Elysee Sarayı’ndan yapılan açıklamada “Fransa'nın Grönland'da bir NATO tatbikatı yapılmasını talep ettiği ve buna katkı sunmaya hazır olduğu” bildirildi.

ESKİ DÜZEN GERİ GELMEYECEK

Kanada Başbakanı Mike Carney ise dünyanın “bir geçişin değil kopuşun ortasında” olduğunu belirtti.

“Kurallara dayalı uluslararası düzen” anlatısının “bir kurgu olduğunu zaten bildiklerini” kaydeden Carney, “Bu kurgu faydalıydı, çünkü Amerikan hegemonyasının sağladığı bazı ‘nimetler’ vardı. Bu yüzden vitrine tabelayı koyduk. Şimdi tabelayı camdan indiriyoruz” dedi.

Carney şunları söyledi: “Eski düzen geri gelmeyecek. Yasını tutmamalıyız. Nostalji bir strateji değildir. Ama bu kırılmadan daha iyi, daha güçlü, daha adil bir şey inşa edebiliriz.” Carney, Kanada'nın bundan sonraki dönemde nasıl bir strateji izleyeceğini de “Yeni duruşumuz 'değer temelli realizm'dir” sözleriyle özetledi.

‘YOL AYRIMINDAYIZ’

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de “ABD ile bir yol ayrımına geldiklerini” belirterek, “Avrupa diyalog ve çözümü tercih ediyor ancak gerekirse birlik, aciliyet ve kararlılıkla hareket etmeye de tamamen hazırız” dedi. ABD ile Arktik bölgesinin güvenliği konusunda hemfikir olduğuklarını belirten Alman siyasetçi, öte yandan Grönlandlıların egemenliğine ve toprak bütünlüğüne sahip bir ulus olduğunu ve ülkelerinin geleceğine yalnızca onların karar vereceğini vurguladı.

NATO: MESELE UKRAYNA

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ise “ana meselenin Grönland değil Ukrayna olduğunu” ifade ederek “Çünkü bu Avrupa ve ABD'nin güvenliği için çok önemli” dedi. “Başkan Trump ve diğer liderler haklı. Orada daha fazlasını yapmak zorundayız. Arktik'i Rusya ve Çin etkisine karşı korumamız gerekiyor” ifadelerini kullanan Rutte, Grönland konusunda “perde arkasında çalışmayı sürdürdüğünü ancak bu konuda kamuoyuna konuşmayacağını” kaydetti.

∗∗∗

ANTİ-KOMÜNİST BAŞBAKANDAN GRAMSCİ’NİN SÖZLERİYLE YANIT

Belçika muhafazakar Başbakanı Bart De Wever, Trump’ın Grönland’a yönelik tehditlerini İtalyan Marksist düşünür Antonio Gramsci’den alıntı yaparak eleştirdi. “Şimdiye kadar Beyaz Saray’daki yeni başkanı yatıştırmaya çalıştık” diyen De Wever, “Ama artık pek çok kırmızıçizgi aşılıyor. Mutlu bir vasal olmak başka bir şeydir. Mutsuz bir köle olmak ise bambaşka” ifadesini kullandı. Avrupalı liderlere seslenen De Wever “Ya birlikte dururuz ya da bölünürüz. Bölünürsek bir dönemin sonu gelir; seksen yıllık Atlantikçilik gerçekten de sona yaklaşır” dedi. Koyu bir antikomünist olarak bilinen De Wever, Gramsci’nin “Eski dünya ölüyor, yeni dünya doğmakta zorlanıyor. Şimdi canavarların zamanı” sözünü hatırlatarak “Canavar olmak isteyip istemediğine Trump karar verecek” dedi.

∗∗∗

CALİFORNİA VALİSİ AVRUPA’YA ÇIKIŞTI: OMURGALI OLUN, KARŞILIK VERİN

ABD’DE 2028 başkanlık seçimlerinde adaylığı öne çıkan isimlerden California Valisi Gavin Newsom, Davos’ta Avrupalı liderlere Grönland konusunda Trump’a karşı “nezaketi bırakma” ve “omurgalı olma” çağrısı yaptı. Avrupalıların Trump tarafından "oynatıldığını" ve onunla müzakere etme çabalarının "diplomasi değil, aptallık" olduğunu söyledi. Trump’ın “zayıf olduğunu” söyleyen Demokrat Partili vali, Avrupalı liderlere çıkışarak “Suç ortaklığını bırakmanın zamanı geldi. İnsanlar diz çöküyor. Bütün dünya liderleri için bir sürü dizlik getirmeliydim” ifadelerini kullandı. ABD’de birçok konuda Trump ile birçok kez karşı karşıya gelen Newsom, ekim ayında 2028 yılında ABD başkanlığına aday olmayı değerlendirdiğini ve kararını 2026’daki ara seçimlerden sonra vereceğini söylemişti.

∗∗∗

AMERİKA NATO’DAKİ VARLIĞINI AZALTIYOR

ABD Savaş Bakanlığı’nın (Pentagon), NATO'daki kuvvet yapısı unsurları ile danışma gruplarındaki personel sayısını azaltmayı planladığı belirtildi. Washington Post'un haberine göre, Trump yönetimi, NATO güçlerini eğitmeyi hedefleyen “Mükemmeliyet Merkezleri” dahil ittifak bünyesindeki 30'a yakın birimde ABD askeri personel sayısını düşürecek. Gelecek birkaç yıla yayılacak ve tahmini 200 kişiyi etkileyecek planlama kapsamında, NATO marjında görev süreleri sona erenlerin yerine yeni personel tayin edilmeyecek. Trump, önceki gün NATO'nun “ABD'nin gücü oranında güçlü olduğunu” savunarak “Eğer biz NATO'nun yanında olmazsak, NATO çok güçlü olmaz” demişti.

∗∗∗

STARMER: GRÖNLAND’DA BASKIYA GERİ ADIM YOK

İngiltere Başbakanı Keir Starmer, parlamentonun alt kanadı Avam Kamrası’nda yaptığı konuşmada “Trump'ın Grönland baskılarına karşı geri adım atmayacaklarını” söyledi. Starmer, Trump'ın, Birleşik Krallık ve ABD'nin ortak askeri üssünün bulunduğu Diego Garcia’yı içeren Hint Okyanusu'ndaki Chagos Adaları'nın kontrolünün Mauritius'a devredilmesi yönündeki fikir değişikliğinin, Grönland tutumu konusunda baskı kurmak amacıyla yapıldığını söyledi. İngiltere ile ABD arasındaki ilişkilerin “hayati öneme sahip olduğunu” kaydeden Starmer, “İngiltere, Grönland'ın geleceği ve gümrük vergisi tehditleri hakkındaki prensiplerinden ve değerlerinden asla geri adım atmayacak” dedi. (Birgün)