AKP'nin eğitimde yarıyıl bilançosu: Yoksulluk, şiddet, dinselleştirme

Okullar bugün yarıyıl tatiline girerken Eğitim Sen’in hazırladığı rapor, AKP iktidarının politikalarının eğitimde yarattığı tahribatı ortaya koydu. 2025-2026 eğitim öğretim yılının ilk yarısı; atama bekleyen öğretmenler, temizlik ve hijyen krizi, çocuk yoksulluğu, artan şiddet, çocuk işçiliği ve eğitimin dinselleştirilmesi uygulamalarıyla geçti.

Raporda, eğitimin kamusal bir hak olmaktan çıkarılarak piyasa ve siyasal tercihler doğrultusunda şekillendirildiği vurgulandı. Yüz binlerce öğretmen atama beklerken okullarda derslerin ücretli ve alan dışı öğretmenlerle yürütüldüğü, yardımcı personel yetersizliği nedeniyle temizlik işlerinin öğretmen ve öğrencilerin “gönüllülüğüne” bırakıldığı belirtildi.

Milli Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) örgün eğitim istatistiklerine de yer verilen raporda, okulöncesinde özel sektörün payının büyüdüğüne dikkat çekildi. Rapora göre özel öğretimin payı bir yılda yüzde 36’dan yüzde 41’e fırladı.

DİNSELLEŞTİRME PROJESİ

Asıl endişe verici büyümenin Diyanet İşleri Başkanlığı’nın 4-6 Yaş Kuran Kurslarında yaşandığına dikkat çekilen raporda Başkanlığın dini eğitim verdiği kurumların sayısı ve çocukların sayısının yüzde 33 arttığı aktarıldı.

Raporda, ‘Çevreme Duyarlıyım, Değerlerime Sahip Çıkıyorum’ (ÇEDES) projesi kapsamında okullara “manevi danışman” görevlendirmelerinin okullarda dinselleşmenin derinleştirildiği belirtildi. Diyanet ve dini vakıf-derneklerle yapılan protokollerin laik eğitimi hedef aldığı ifade edilen raporda Ordu’da 336 din görevlisinin okullara atandığı anımsatıldı. Raporda, laiklik ilkesinin ihlal edildiği, bu uygulamalara derhal son verilmesi çağrısı yapıldı. Din Öğretimi Genel Müdürlüğü’ne ayrılan bütçenin yıllar içinde katlanarak arttığına dikkat çekildi.

ÇALIŞTIRILIRKEN ÖLDÜLER

Eğitim Sen, Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM) uygulamasının çocuk işçiliğini “beceri eğitimi” adı altında meşrulaştırdığına da dikkat çekti. Raporda, MESEM’lerin yoksul öğrenciler ve aileleri için bir “zorunlu tercih” olarak dayatıldığına dikkat çekilirken bu uygulama ile 12 yıllık zorunlu eğitim süresinin fiilen 8 yıla düşürüldüğüne dikkat çekildi. MESEM’lere kayıtlı en az 17 çocuğun iş cinayetlerinde yaşamını yitirdiği anımsatılan raporda son 10 yılda çırak ve stajyerlerin toplam sigortalılar içindeki oranının yüzde 4’ten yüzde 10’a çıktığı ifade edildi.

Rapora göre Türkiye’de yaklaşık 2,3 milyon çocuk işçi bulunurken yalnızca son 12 yılda en az 770 çocuk iş cinayetlerinde hayatını kaybetti. Çocuk yoksulluğunun ülkedeki en büyük sorunlardan biri olduğu vurgulanan raporda, 611 bin 612 çocuğun okul dışında kaldığı vurgulandı. Rapora göre bu çocukların yaklaşık yarısı kız çocukları oldu.

YOKSULLUK ARTTI

Raporda çocuk yoksulluğunun eğitim hakkını doğrudan etkilediği belirtilirken, Türkiye’de 5 milyondan fazla çocuğun yoksulluk sınırının altında yaşadığı, çok sayıda öğrencinin okula aç gittiği ifade edildi. Raporda yetersiz beslenen çocukların devamsızlık oranın yüzde 15 arttığı, mezuniyet oranının yüzde 25 düştüğü ve zihinsel gelişiminin 20 puan azaldığı vurgulandı.

Raporda okullarda bir öğün ücretsiz yemek talebinin bir an önce hayata geçirilmesi gerektiği belirtildi.

Raporda, 6 Şubat depremlerinde en çok yıkımın yaşandığı Maraş, Adıyaman, Hatay, Malatya ve Osmaniye gibi illerde pek çok okulun hâlâ konteyner sınıflarda ya da hasarlı binalarda eğitim verdiği vurgulandı.

Aynı zamanda Türkiye genelinde 60 bini aşkın devlet okulunda yalnızca 49 bin 578 kadrolu temizlik personelinin görev yaptığına dikkat çekilen raporda, birçok okulda tek bir temizlik görevlisinin dahi bulunmadığı kaydedildi. Bu durumun çocukların sağlığını tehdit ettiği vurgulandı.

ALIM GÜCÜ DÜŞTÜ

Rapora göre öğretmenlerin alım gücü hızla erirken göreve yeni başlayan bir öğretmenin maaşıyla alabildiği çeyrek altın sayısı bir yılda 10’dan 7’ye düştü. Norm fazlası öğretmenlerin resen atamalarla mağdur edildiği belirtilen raporda ataması yapılmayan öğretmenlerin ise güvencesizlik ve yoksullukla karşı karşıya bırakıldığı vurgulandı. Raporda, yaklaşık 90 bin ücretleri öğretmenin asgari ücretin altında, 15 günlük sigorta ile çalıştırıldığı belirtildi. Raporda, yüz bine yakın öğretmen açığının ücretli öğretmenlik ile kapatılmaya çalışıldığı da aktarıldı. Okullarda şiddetin sistematik hale geldiği belirtilen raporda, öğretmen ve öğrencilerin can güvenliğinin kalmadığına dikkat çekildi. Eğitim Sen, bu tablonun sorumlusunun kamusal eğitim politikalarından vazgeçen iktidar anlayışı olduğunu vurguladı.

Raporda, yarıyıl tatiline girilirken ortaya çıkan tablonun “bir dönemin daha kaybedildiğini” gösterdiğini belirtilirken eşit, parasız, laik ve bilimsel eğitimin sağlanmasının devletin sorumluluğu olduğu hatırlatıldı. Raporda, eğitimdeki yapısal kriz çözülmediği sürece sorunların ikinci yarıyılda da süreceği uyarısı yapıldı.

ÖZEL OKUL SAYISI ARTTI

Raporda göre son bir yılda 1775 devlet okulu ya kapandı ya da dönüştürüldü. Ancak aynı dönemde 348 yeni özel okul açıldı. Rapora göre okullardaki durum şu şekilde: (birgün)

EĞİTİMDEN KOPARILDILAR