☰
✕

Dış Politikada Trenimizi Kaçırmayalım

Hüseyin ASAR yazdı...

Dünya, akıl almaz bir hızla değişiyor; küresel güç dengeleri yeniden şekilleniyor, kartlar yeniden dağıtılıyor. Bu değişim sürecinde Türkiye, doğru politikalar izlediği takdirde yalnızca gelişmeleri izleyen bir ülke değil, yeni dünya düzeninin kurucu aktörlerinden biri olabilir. Ancak bunun için öncelikle partiler üstü bir vizyona, bu vizyonu hayata geçirecek liyakat sahibi kadrolara, her yönüyle güven veren kurumlara ve zamanında alınmış kararlı adımlara ihtiyacımız var.

Kendisini vazgeçilmez gören süper güçlerin karşı karşıya kaldığı sorunlar, Avrupa Birliğinin temellerinden sarsılması ve Asya’dan yükselen Çin’in küresel sistemde giderek daha fazla ağırlık kazanması, Türkiye’nin önünde tarihi bir fırsat penceresi açıyor. Küresel sistemde yaşanan sarsıntılar, Türkiye açısından yalnızca tehdit olarak değerlendirilmemeli; ekonomik ve siyasi yapısını yenilemek, uluslararası konumunu güçlendirmek ve geleceğini yeniden şekillendirmek için önemli bir fırsat olarak görülmelidir.

Güç dengelerinin hızla değiştiği bu karmaşık dönemde Türkiye’nin ihtiyacı, yeni bir siyasi anlayışla yeni bir başlangıç yapabilmesidir. İç siyasetten ekonomiye, sosyal yaşamdan hukuka, eğitimden kamu yönetimine kadar her alanda kapsamlı bir dönüşüm başlatmalıyız. Bunun için doğru liderlik, gerçekçi politikalar ve kararlılıkla uygulanan bir reform programı gerekiyor. Türkiye, kendi potansiyelini harekete geçirebildiği ölçüde uluslararası alanda hedeflerine ulaşabilir ve küresel gelişmeler üzerinde etkili olabilir.

Bu hedeflere ulaşmanın yolu, günübirlik politikalar yerine sabırlı, tutarlı ve uzun vadeli stratejiler geliştirmekten geçiyor. Eğitime yatırım yapmak, teknoloji üretmek, nitelikli insan kaynağını geliştirmek ve devlet ile özel sektörün ortak hedefler doğrultusunda hareket etmesini sağlamak zorundayız. Bütün bunlar günlük siyasi tartışmaların üzerinde, ülkenin ortak geleceği açısından değerlendirilmelidir. Türkiye’nin kalkınma stratejisi oluşturulurken farklı ülkelerin deneyimlerinden yararlanılmalı, ortak akıl ve bilimsel yaklaşım esas alınmalıdır.

Unutulmaması gereken temel gerçek şudur: Kalkınma tesadüfen gerçekleşmez. Doğru sektörleri belirlemek, insan kaynağını geliştirmek, nitelikli yatırımları ülkeye çekmek, liyakati esas almak ve kalkınma politikalarını yıllarca kararlılıkla uygulamak gerekir. Avrupa Birliğinin küresel rekabet gücünün sorgulandığı bir dönemde Türkiye, dışlanmayı kabullenmek yerine kendi stratejik gücünü ortaya koymalı, ekonomik bağımsızlığını ve üretim kapasitesini geliştirmeye odaklanmalıdır.

Türkiye’nin Avrupa ile ekonomik bütünleşmesi stratejik önemini koruyor. Ancak ilişkilerde yaşanan tıkanıklıklar, her şeyden önce Türkiye’ye zarar veriyor. Türkiye, Avrupa’nın güvenliği ve ekonomisi açısından önemli bir ortaktır. Üstelik değişen jeopolitik koşullar bu önemi daha da artırmaktadır. Buna rağmen Avrupa Birliği ile ilişkilerimiz birçok alanda siyasi engeller nedeniyle ilerleyemiyor. Artık Avrupa’nın kararlarını bekleyen edilgen bir tutumdan vazgeçmeliyiz. Kendi sanayimizi geliştirmeli, üretim kapasitemizi artırmalı ve Avrupa ile ilişkilerimizde somut atılımlar gerçekleştirmeliyiz. Karşılıklı haklarımızı kararlılıkla savunurken alternatif ekonomik ve siyasi ortaklıklarımızı da gecikmeden güçlendirmeliyiz.

Türkiye’nin pek çok alanda önemli avantajları ve göz ardı edilemeyecek üstünlükleri bulunuyor. Ancak bu avantajları geleceğin rekabet üstünlüklerine dönüştürmek bizim elimizde. Dış politikada yalnızca arabuluculuk yapan değil, bulunduğu bölgeye ve küresel sisteme değer katan bir güç olmalıyız. Oyun kurulan masaların dışında kalmamalı, kararların alındığı süreçlerde etkin bir aktör durumuna gelmeliyiz.

Türkiye’nin jeopolitik konumu elbette büyük bir avantajdır. Ancak yalnızca ülkeler arasında geçiş sağlayan, diplomatik görüşmelere ev sahipliği yapan veya tarafları aynı masa etrafında buluşturan bir ülke olmak yeterli değildir. Çünkü diplomasi, yalnızca diyalog kurmak değil, o diyaloğu somut sonuçlara dönüştürmektir. Kalıcı barışa, ticarete, enerji güvenliğine, yatırıma ve bölgesel kalkınmaya katkı sağlayan politikalar geliştirmeliyiz. Türkiye, uluslararası sorunların çözümüne katkıda bulunurken bu çabanın ekonomik ve stratejik kazanımlarını da elde etmelidir.

Bunun için maceracılıktan uzak, gerçekçi, öngörülebilir ve güven veren bir dış politika anlayışına ihtiyacımız var. Güçlü dış politika, yüksek sesle konuşmak değil, sonuç almaktır. Sözlerin değil, elde edilen sonuçların belirleyici olduğu bir diplomasi anlayışını benimsemeliyiz. Ekonomik ve ticari diplomasiyi ön plana çıkarmalı, şirketlerimizin uluslararası pazarlara erişimini kolaylaştırmalı, teknoloji ortaklıkları geliştirmeli ve stratejik riskleri dikkatle yönetmeliyiz.

Türkiye, Avrupa ile tarihi ve ekonomik bağlarını korurken Körfez ülkeleri, Orta Asya, Kafkasya, Afrika ve Asya ile karşılıklı yarara dayanan yeni ortaklıklar geliştirmelidir. Ancak bütün bunların ön koşulu, içeride ve dışarıda güven ortamının oluşturulmasıdır. Vatandaş devlete ve kurumlara, yatırımcı hukuka ve ekonomi politikalarına, uluslararası ortaklar ise Türkiye’nin verdiği sözlere güven duymalıdır. Güvenin olmadığı yerde sermaye bekler, yatırımlar ertelenir, ekonomik fırsatlar başka ülkelere yönelir. Bugün yaşadığımız sorunların önemli nedenlerinden biri de budur.

Türkiye’nin siyasi ve ekonomik gelişiminde yeni bir başlangıca ihtiyacı var. Eski siyasi çekişmelerle yeni dünyanın sorunlarını çözemeyiz. Hukukun üstünlüğünü, liyakati, nitelikli eğitimi, üretken ekonomiyi ve kurumsal güveni ortak hedefler durumuna getirmeliyiz. Siyasi farklılıklarımızı bir kenara bırakmadan, ülkenin geleceği söz konusu olduğunda ortak akılda buluşmayı başarabilmeliyiz.

Türkiye’nin ihtiyacı, partiler üstü ve toplumun bütün kesimlerini kucaklayan bir ortak gelecek vizyonudur. Dünyayı tanıyan, ekonomiyi bilen, teknolojiyi anlayan, dürüst ve liyakat sahibi kadrolar olmadan hiçbir büyük strateji başarıya ulaşamaz. Uzun vadeli hedeflerimizi, kısa ve orta vadede sonuç üreten somut bir icraat programına dönüştürmeliyiz. Çünkü hız çağında yaşıyoruz. Teknoloji, sermaye ve üretim zincirleri hızla yer değiştiriyor. Bu değişime ayak uyduramayan ülkeler geride kalırken doğru zamanda doğru adımları atanlar yeni fırsatların sahibi oluyor.

Dünya değişiyor, dönüşüyor ve yeni baştan kuruluyor. Türkiye bu büyük dönüşümün neresinde duracak?

Önümüzde iki seçenek var: Ya başkalarının aldığı kararların sonuçlarına katlanacağız ya da kendi geleceğimizi belirleyen ülkeler arasında yer alacağız.

Yaşanan küresel dönüşüm, Türkiye için yalnızca bir dış politika meselesi değil, aynı zamanda siyasi, ekonomik ve toplumsal bir yeniden yapılanma fırsatıdır. İç siyasetimizde, ekonomimizde ve devlet yönetimimizde gerekli değişimi gerçekleştirebilirsek Türkiye, eski dünyanın çözülüşünü uzaktan izleyen değil, yeni dünyanın kuruluşunda söz sahibi olan ülkelerden biri olabilir.

Bunun için yeni bir mucizeye ihtiyacımız yok. Güvenilir kurumlara, partiler üstü ortak bir vizyona, liyakat sahibi kadrolara, akılcı politikalara ve sonuç üreten bir yönetim anlayışına ihtiyacımız var.

Unutmayalım: Dünya yeniden şekillenirken trenin geçmesini beklemek, geleceği başkalarının ellerine bırakmaktır. Türkiye’nin treni kaçırma lüksü yok. Gelecek beklenmez; akılla, cesaretle ve ortak iradeyle inşa edilir.

“Ebedi dostlarımız ve ebedi düşmanlarımız yoktur; ebedi ve sürekli olan çıkarlarımız vardır.” (Lord Palmerston)

hüseyin asar köşe